نشستن بعد از تعویض مفصل زانو یکی از مهمترین نکات در روند بهبود پس از جراحی است و میتواند تاثیر زیادی بر کاهش درد و بهبود حرکت داشته باشد. در این مقاله، به بررسی بهترین حالتهای نشستن، مدت زمان توصیهشده برای هر وضعیت و نکات کاربردی برای جلوگیری از تورم و فشار اضافی روی زانو پرداخته میشود. همچنین اشتباهات رایج در نشستن و راهکارهای صحیح برای افزایش راحتی و حفظ سلامت مفصل پس از جراحی توضیح داده خواهد شد.
چه مدت بعد از تعویض مفصل زانو میتوان نشست؟
دو روز اول پس از عمل زانو حساسترین زمان است و باید بیشتر در حالت درازکش با پاهای بالا قرار بگیرید. استفاده از بالشت برای بالا نگه داشتن پا به کاهش تورم کمک میکند. پس از ۴۸ ساعت میتوانید نشستن را تمرین کنید، اما مدت زمان آن نباید بیش از ۴۵ تا ۶۰ دقیقه باشد تا خطر لخته شدن خون کاهش یابد.
از روز سوم تا دو هفته بعد، بهتر است نشستن پشت سر هم بیش از دو ساعت نباشد. پس از شش هفته، بسیاری از بیماران میتوانند مدت طولانیتری بنشینند، اما همچنان توصیه میشود هر نیمساعت بلند شوند، چند قدم راه بروند و حرکات مچ پا را انجام دهند.
| بازه زمانی بعد از عمل | وضعیت پا و زانو | مدت نشستن | کارهایی که انجام دهید ✅ | کارهایی که پرهیز کنید ❌ |
|---|---|---|---|---|
| روزهای اول تا ۲ هفته | پنجهها و زانوها رو به جلو باشند (نه به داخل/خارج). زانو را طبق دستور فیزیوتراپ صاف یا به میزان مجاز خم کنید. | از نشستنِ ثابت بیشتر از ۴۵ تا ۶۰ دقیقه پرهیز کنید؛ هر بار کمی تغییر وضعیت/قدم کوتاه. | اگر تورم دارید، هنگام نشستن پا را بالا بیاورید (بهخصوص هفتههای اول). | نشستن طولانی بدون بالا آوردن پا (بهخصوص ۲ هفته اول)؛ صندلی خیلی کوتاه، مبل نرم، صندلی گهوارهای/راکینگ، چهارپایه |
| ۲ تا ۶ هفته | بهتدریج خمکردن زانو راحتتر میشود؛ اما همراستایی پاها را حفظ کنید. | همچنان قانون ۴۵–۶۰ دقیقه و وقفههای کوتاه را نگه دارید. | برای راحتی، میتوانید موقع نشستن پای عملشده را کمی جلوتر بگذارید. | «ولو شدن» روی مبل نرم و پایین (بلند شدن را سخت و فشار را بیشتر میکند) |
| ۶ تا ۱۲ هفته | بیشتر افراد دامنه حرکت بهتری دارند؛ با این حال زانوها رو به جلو بمانند. | برای نشستنهای طولانی (کار/ماشین/سفر) هر ۴۵–۶۰ دقیقه وقفه و حرکت سبک. | اگر تورم بعد از فعالیت بیشتر شد، کمی استراحت و بالا آوردن پا کمک میکند. | نشستن طولانیِ بیوقفه، مخصوصاً اگر باعث خشکی/ورم میشود |
| بعد از ۳ ماه | عادت همیشگی: پاها صاف و همراستا. | در نشستنهای طولانی، وقفهها را حفظ کنید (برای خشکی و گردش خون بهتر است). | محیط را طوری بچینید که بلند شدن راحت باشد (دسته صندلی، ارتفاع مناسب). | نشستن روی سطوح خیلی نرم/گود که بلند شدن را سخت میکند |
نحوه صحیح نشستن بعد از تعویض مفصل زانو
برای نشستن و برخاستن از حالت ایستاده بهگونهای که فشار کمتری به زانو و کمر وارد شود، ابتدا پاها را بهاندازه عرض شانه باز کرده و به آرامی زانوها را خم کنید، سپس باسن را به سمت عقب حرکت دهید و بهآرامی روی صندلی بنشینید.
هنگام برخاستن، از فشار آوردن مستقیم روی زانوها خودداری کرده و با کمک پاها و صاف نگه داشتن کمر، وزن بدن را بهطور یکنواخت منتقل کنید. قرار دادن دستها روی دستههای صندلی یا لبه صندلی میتواند تعادل را افزایش دهد و خطر لغزش یا افتادن را کاهش دهد. رعایت این روش ساده به حفظ سلامت مفاصل و کاهش درد ناشی از حرکات روزمره کمک میکند و برای افراد مبتلا به مشکلات زانو یا کمردرد بسیار مناسب است.
برای دریافت مشاوره رایگان با دکتر مشکدار، لطفاً فرم زیر را تکمیل کنید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.
نشستن چهار زانو بعد از تعویض مفصل زانو
چهار زانو نشستن بستگی به نوع پروتز و انعطافپذیری زانو دارد. بسیاری از بهترین جراح تعویض مفصل زانو توصیه میکند حداقل تا ۶ تا ۸ هفته پس از جراحی از این حالت خودداری کنید تا مفصل جدید بهخوبی ترمیم شود. اگر قبل از جراحی دامنه خم شدن زانو محدود بود، پس از جراحی نیز ممکن است محدودیت باقی بماند. با روشهای پیشرفته جراحی و پروتزهای انعطافپذیر، برخی بیماران پس از ۳ تا ۶ ماه میتوانند بهتدریج چهار زانو بنشینند، اما همیشه باید با نظر جراح و فیزیوتراپیست عمل کرد.
نشستن روی زمین بعد از تعویض مفصل زانو
این حالت نیازمند خم شدن عمیق زانو و تحمل وزن بدن در زاویه خاصی است که برای بسیاری از بیماران دشوار است. پایین آمدن به زمین و بازگشت به حالت ایستاده فشار زیادی روی زانو وارد میکند.
در هفتههای اولیه، توصیه میشود از نشستن روی زمین خودداری کنید و بهجای آن از صندلی یا سطوح بالاتر استفاده کنید. اگر به هر دلیل لازم شد روی زمین بنشینید، حتماً از یک سطح تکیهگاه مانند بالشت یا پشتی استفاده کنید تا زاویه زانو کمتر شود و فشار کاهش یابد.
پس از گذشت زمان و با تقویت عضلات و افزایش تحمل، ممکن است توانایی نشستن روی زمین فراهم شود، اما این موضوع باید با مشورت پزشک بررسی گردد تا از آسیب به مفصل جلوگیری شود.
نشستن روی توالت ایرانی بعد از تعویض مفصل زانو
برای بسیاری از بیماران، دستشویی رفتن بعد از عمل تعویض مفصل زانو یکی از نگرانیهای بزرگ است. این حالت همانند نشستن روی زمین فشار زیادی به زانو وارد میکند، زیرا نیازمند خم شدن عمیق زانو است.
در هفتههای اولیه بعد از جراحی، توصیه میشود از توالت فرنگی یا صندلیهای کمکی استفاده کنید. این وسایل کمک میکنند تا زاویه زانو کمتر شود و فشار کاهش یابد. اگر تنها گزینه در دسترس شما توالت ایرانی است، میتوانید از بالشتکهای مخصوص یا صندلیهای قابل قرارگیری روی توالت استفاده کنید.
نشستن در ماشین بعد از تعویض مفصل زانو
نشستن در ماشین، بهخصوص در سطوح پایین یا صندلیهایی که خیلی عقب هستند، میتواند چالشبرانگیز باشد. برای ورود به خودرو، ابتدا روی صندلی بنشینید و سپس پاها را بهصورت کنترلشده داخل قرار دهید. هنگام خروج از خودرو نیز همین روند را برعکس انجام دهید تا فشار اضافی به زانو وارد نشود.
در سفرهای طولانی بهتر است وقفههایی برای حرکت دادن پاها و کشش عضلات داشته باشید تا از خشکی و ناراحتی مفصل جلوگیری شود. در صورتی که بعد از نشستن در ماشین درد یا تورم افزایش یافت، به این وضعیت توجه کنید و با تیم پزشکی خود صحبت کنید.
نشستن روی صندلی بعد از تعویض مفصل زانو
نشستن روی صندلی یکی از راحتترین و مناسبترین وضعیتها برای بیماران پس از تعویض مفصل زانو است، به شرط آنکه نکات زیر را رعایت کنید.
- ارتفاع صندلی باید به شکلی باشد که پاها بهراحتی زمین را لمس کنند.
- بهتر است صندلی دستهدار باشد تا هنگام نشستن و بلند شدن از دسته کمک گرفته شود.
- پشت صندلی باید حمایتکننده باشد تا فشار روی کمر و زانو کاهش یابد.
- از صندلیهای خیلی نرم یا خیلی پست پرهیز کنید، زیرا باعث خم شدن زیاد زانو میشوند.
در صورتی که قصد دارید مدت طولانی روی صندلی بنشینید، هر چند وقت یکبار پاها را جابهجا کنید یا برای چند دقیقه بایستید تا گردش خون بهتر شود و عضلات زانو کشیده نشوند.
ویدیو توضیحات دکتر مشکدار حین عمل تعویض مفصل زانو و رضایت بیماران بعد از عمل
رضایت از تعویض مفصل زانو
چطور از حالت ایستاده بنشینیم و دوباره بلند شویم؟
برای نشستن و برخاستن از حالت ایستاده بهگونهای که فشار کمتری به زانو و کمر وارد شود، ابتدا پاها را بهاندازه عرض شانه باز کرده و به آرامی زانوها را خم کنید، سپس باسن را به سمت عقب حرکت دهید و بهآرامی روی صندلی بنشینید. هنگام برخاستن، از فشار آوردن مستقیم روی زانوها خودداری کرده و با کمک پاها و صاف نگه داشتن کمر، وزن بدن را بهطور یکنواخت منتقل کنید.
قرار دادن دستها روی دستههای صندلی یا لبه صندلی میتواند تعادل را افزایش دهد و خطر لغزش یا افتادن را کاهش دهد. رعایت این روش ساده به حفظ سلامت مفاصل و کاهش درد ناشی از حرکات روزمره کمک میکند و برای افراد مبتلا به مشکلات زانو یا کمردرد بسیار مناسب است.
نشستن طولانی بعد از تعویض مفصل زانو چه عوارضی دارد؟
نشستن طولانی مدت بدون تغییر وضعیت میتواند باعث خشکی مفصل، تورم، گرفتگی عضلات و ایجاد درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو شود. وقتی بدن برای مدت طولانی در یک وضعیت ثابت بماند، گردش خون کاهش یافته و عضلات زانو کمتحرک میشوند.
برای جلوگیری از این وضعیت، پیشنهاد میشود هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه یکبار وضعیت بدن را تغییر دهید، برای چند دقیقه بایستید یا راه بروید. این تغییرات ساده کمک میکنند تا فشار از روی مفصل برداشته شود و به بهبود جریان خون کمک گردد.
اگر بعد از نشستن طولانی احساس درد بیشتری کردید، پاها را بالا ببرید، کمی حرکت کنید و در صورت ادامه درد، با پزشک خود تماس بگیرید.
درد هنگام نشستن بعد از تعویض مفصل زانو
بعد از جراحی تعویض مفصل زانو، برخی بیماران هنگام نشستن درد یا احساس فشار در زانو را تجربه میکنند. این درد اغلب به دلیل التهاب بافتهای اطراف مفصل، تورم بعد از عمل یا خشکی عضلات و رباطها ایجاد میشود و معمولاً با حرکت دادن آرام زانو و رعایت نکات فیزیوتراپی کاهش پیدا میکند. انتخاب وضعیت مناسب هنگام نشستن، استفاده از صندلی با ارتفاع مناسب و پرهیز از خم شدن شدید زانو میتواند به کاهش فشار و درد کمک کند. همچنین مراقبتهای بعد از عمل زانو مانند انجام تمرینات بازتوانی و استراحت کافی نقش مهمی در تسریع روند بهبود و راحتی هنگام نشستن دارند.
سوالات متداول کاربران
روی صندلی ثابت و نسبتاً بلند بنشینید، کمر تکیه داشته باشد و کف پا کامل روی زمین باشد. از مبل نرم و صندلی خیلی کوتاه که زانو را زیاد خم میکند دوری کنید.
صندلی باید طوری باشد که زانو تقریباً همسطح یا کمی پایینتر از لگن قرار بگیرد و بلند شدن راحت باشد. معمولاً صندلیهای متوسط تا کمی بلند بهتر از صندلی کوتاه هستند.
درد شدید، ورم رو به افزایش، بیثباتی یا بیحسی میتواند هشدار باشد. در صورت تداوم یا شدید بودن علائم، با پزشک تماس بگیرید.
جمع بندی
موضوع نشستن بعد از تعویض مفصل زانو از جمله مهمترین بخشهای روند بازتوانی پس از جراحی است. رعایت زمان مناسب، توجه به نحوه نشستن، پرهیز از وضعیتهای فشارزا مانند نشستن چهار زانو یا روی زمین، و انجام صحیح حرکات روزمره مانند نشستن و بلند شدن میتواند به تسریع بهبودی کمک کند و ناراحتی را کاهش دهد.
در مسیر بهبود، همراهی با یک متخصص ارتوپد مثل دکتر پویا مشکدار باعث میشود تصمیمهای صحیح برای مراقبتهای پس از جراحی اتخاذ شود و مسیر بازگشت به فعالیتهای روزمره با آگاهی و آرامش بیشتری طی گردد.