مراحل عمل تعویض مفصل زانو موضوعی است که دانستن آن میتواند نگرانی بیماران را تا حد زیادی کمتر کند. در این مطلب به زبانی ساده توضیح میدهیم که در روز جراحی چه اتفاقی میافتد و پزشک از ابتدا تا پایان عمل چه مراحلی را انجام میدهد.
آشنایی با این روند باعث میشود بیمار با آرامش بیشتری وارد اتاق عمل شود و بداند پس از جراحی چه انتظاری باید داشته باشد. اگر قصد انجام این عمل را دارید یا به دنبال درک دقیقتری از آن هستید، این راهنمای گامبهگام برای شما نوشته شده است.
قبل از شروع عمل تعویض مفصل زانو چه اتفاقی میافتد؟
پیش از انجام عمل تعویض مفصل زانو، بیمار باید تحت بررسیهای دقیق پزشکی قرار گیرد تا وضعیت سلامت عمومی بدن ارزیابی شود. پزشک برای اطمینان از آمادگی بیمار، آزمایشهای خون، ادرار و بررسی عملکرد قلب و ریهها را درخواست میکند. همچنین از زانو عکسبرداری میشود تا شدت آسیب و محل دقیق تخریب مفصل مشخص گردد. در این مرحله، نوع مفصل مصنوعی و اندازه آن نیز با توجه به ساختار استخوان بیمار انتخاب میشود.
چند روز پیش از جراحی، ممکن است مصرف برخی داروها مانند رقیقکنندههای خون متوقف شود تا خطر خونریزی کاهش یابد. در جلسهی مشاوره، دکتر پویا مشکدار یکی از بهترین جراحان ارتوپدی در ولیعصر تهران، روند عمل و مراقبتهای پس از آن را برای بیمار توضیح میدهد. این آگاهی باعث میشود بیمار با اطمینان بیشتری وارد اتاق عمل شود.
📍 تهران، خیابان ولیعصر، رو به روی بیمارستان ولیعصر فراجا، برج پیروز، طبقه اول
🕙 شنبه، دوشنبه، پنجشنبه
📞 ۰۹۳۷۸۸۴۴۳۳۵
بیهوشی در مراحل عمل تعویض مفصل زانو چگونه انجام میشود؟
بیهوشی یکی از مراحل حساس پیش از جراحی است و انتخاب نوع آن بر اساس وضعیت جسمی و نظر متخصص انجام میشود. در برخی موارد از بیهوشی عمومی استفاده میشود که بیمار در طول عمل در خواب کامل است و هیچ احساسی ندارد. در موارد دیگر، بیحسی نخاعی یا اسپاینال به کار میرود که فقط بخش پایینتنه بیحس میشود و بیمار هوشیار باقی میماند اما دردی احساس نمیکند. انتخاب نوع بیهوشی بر اساس سن، سابقه بیماری، و نظر متخصص بیهوشی انجام میشود.
نحوه انجام عمل تعویض مفصل زانو
تعویض کامل زانو یک عمل پیچیده است که نیاز به بهترین متخصص ارتوپدی در تهران دارد تا با دقت اندازهگیریهای لازم را انجام داده و بخشهای آسیبدیده استخوان را بردارد تا استخوان باقیمانده برای قرارگیری ایمپلنت زانو آماده شود. در طی عمل، جراح زانوی مصنوعی را مرحله به مرحله در داخل پای شما جایگذاری میکند تا یک مفصل مصنوعی بسیار واقعی ایجاد شود.
“During surgery, an orthopedic surgeon removes the damaged part of the knee and replaces it with an artificial joint made of metal and plastic.”
«در طول جراحی، جراح ارتوپد قسمت آسیبدیده زانو را برداشته و آن را با مفصل مصنوعی ساختهشده از فلز و پلاستیک جایگزین میکند.»
منبع: WebMD
اتاق عمل تعویض مفصل زانو
فیلم مراحل جراحی تعویض مفصل زانو توسط پویا مشکدار
در ادامه مراحل انجام این عمل پس از ورود به اتاق عمل توضیح داده میشود.
مرحله ۱: ایجاد برش روی زانو
در ابتدای عمل، جراح برشی در قسمت جلوی زانو ایجاد میکند تا بتواند به کشکک دسترسی پیدا کند. در روشهای قدیمی، طول این برش حدود ۸ تا ۱۰ اینچ است. اما در برخی موارد از برشهای کوتاهتر (حدود ۴ تا ۶ اینچ) استفاده میشود که انتخاب آن به شرایط بیمار بستگی دارد.
مرحله ۲: چرخاندن کشکک
اولین بخشی از زانو که در معرض دید قرار میگیرد، کشکک است. پس از باز شدن زانو، جراح کشکک را به سمت بیرون میچرخاند تا ناحیه مورد نیاز برای انجام عمل بهخوبی قابل مشاهده باشد.
مرحله ۳: آمادهسازی استخوان ران (فمور)
در این بخش، جراح قسمتهای آسیبدیده از سطح پایین استخوان ران را با ابزارهای مخصوص برمیدارد. سپس سطح استخوان طوری تراش داده میشود که قطعه فلزی ایمپلنت بتواند بهدرستی روی آن قرار گیرد.
مرحله ۴: قرار دادن قطعه فمورال
قطعه فلزی فمورال روی استخوان ران قرار میگیرد و معمولاً با استفاده از سیمان استخوانی در جای خود ثابت میشود تا در هنگام حرکت دچار لغزش نشود.
مرحله ۵: آمادهسازی استخوان درشتنی (تیبیا)
استخوان بعدی که آماده میشود، درشتنی یا تیبیا است. جراح استخوان و غضروف آسیبدیده را از بالای تیبیا برمیدارد و استخوان را طوری شکل میدهد که قطعات فلزی و پلاستیکی تیبیا بتوانند در آن قرار بگیرند.
مرحله ۶: قرار دادن قطعه تیبیا
قسمت زیرین ایمپلنت که «سینی تیبیا» نام دارد، روی استخوان تیبیا قرار گرفته و با سیمان استخوانی محکم میشود. سپس جراح یک قطعه پلاستیکی از جنس پلیاتیلن (پلاستیک پزشکی باکیفیت) را بین سینی تیبیا و قطعه فمورال قرار میدهد تا مانند یک ضربهگیر عمل کند. این قطعه پلاستیکی از مفصل شما هنگام خم و راست شدن محافظت کرده و وزن بدن را تحمل میکند.
مرحله ۷: تنظیم مجدد کشکک
پیش از بازگرداندن کشکک به جای اصلی خود، ممکن است جراح لازم بداند سطح زیرین آن را صاف کند و یک قطعه پلاستیکی اضافی روی آن قرار دهد تا با سایر قسمتهای ایمپلنت بهخوبی هماهنگ شود. در صورت نیاز، این قطعه پلاستیکی با سیمان استخوانی به استخوان زیرین چسبانده میشود.
مرحله ۸: تکمیل عمل جراحی
در پایان، جراح زانو را خم و راست میکند تا مطمئن شود که ایمپلنت بهدرستی کار میکند و اندازه، موقعیت و تراز آن مناسب است. برای اتمام عمل، برش جراحی با بخیه یا منگنه بسته شده و سپس پانسمان میگردد تا بیمار برای دوره نقاهت آماده شود.
بعد از پایان مراحل عمل چه بررسیهایی انجام میشود؟
بعد از پایان عمل، بیمار به بخش ریکاوری منتقل میشود تا وضعیت جسمی او تحت نظر قرار گیرد. در این زمان، تیم درمانی علائم حیاتی مانند ضربان قلب، فشار خون و تنفس را بررسی میکند. محل جراحی از نظر خونریزی یا تورم کنترل میشود و در صورت نیاز، عکسبرداری انجام میگیرد تا جایگیری صحیح مفصل مصنوعی بررسی شود.
پس از چند ساعت، بیمار میتواند حرکات ساده پا را با کمک فیزیوتراپیست آغاز کند. شروع حرکات اولیه باعث میشود جریان خون در پا بهتر شود و از لخته شدن جلوگیری گردد. معمولاً یک تا دو روز بعد، بیمار قادر است با کمک واکر چند قدم بردارد.
بیشتر بخوانید: هزینه تعویض مفصل زانو در سال ۱۴۰۴
عمل تعویض مفصل زانو چقدر طول میکشد؟
مدت زمان این جراحی بسته به شرایط بیمار، نوع آسیب و تجربه جراح متفاوت است. در بیشتر موارد، عمل بین یک تا دو ساعت طول میکشد. اگر نیاز به بازسازی استخوان یا کار روی بافتهای نرم بیشتر باشد، زمان عمل کمی افزایش مییابد.
برای دریافت مشاوره آنلاین با دکتر مشکدار، کافیست فرم زیر را پر کنید تا تیم پشتیبانی با شما تماس بگیرند.
آیا مراحل عمل تعویض مفصل زانو در همه بیماران یکسان است؟
خیر؛ روند تعویض مفصل زانو برای همه بیماران دقیقاً یکسان پیش نمیرود. هر بیمار با توجه به عواملی چون سن، وضعیت سلامتی، گستره آسیب مفصل، نوع آرتروز یا التهاب، سابقه جراحی قبلی و حتی محور زانو، مسیر درمان خاص خود را دارد. به عنوان مثال، ممکن است در یک بیمار فقط یک بخش از مفصل تعویض شود و در دیگری هر سه بخش درگیر باشند، یا نوع برش و ایمپلنت مورد استفاده متفاوت باشد.
مراقبتهای بعد از جراحی تعویض مفصل زانو
بعد از انجام جراحی، دوران نقاهت اهمیت زیادی دارد و رعایت توصیههای پزشک در این مرحله باعث بهبود سریعتر حرکت زانو میشود. بیمار باید طبق برنامه، تمرینات فیزیوتراپی را آغاز کند و مراقب باشد تا زخم جراحی خشک و تمیز بماند. استفاده منظم از داروها، کنترل درد و تغذیه مناسب از دیگر نکات مهم در این دوره هستند.
همچنین بهتر است در هفتههای اول، فعالیتهای روزانه با احتیاط انجام شوند تا مفصل تازه جایگذاریشده فشار زیادی را تحمل نکند. برای آشنایی با راهنمای کامل مراقبتها و تمرینات بعد از عمل، پیشنهاد میکنیم مقالهی مراقبتهای بعد از جراحی تعویض مفصل زانو را بخوانید.
جمع بندی
عمل تعویض مفصل زانو زمانی انجام میشود که مفصل در اثر ساییدگی یا آسیب دیگر توان حرکت طبیعی خود را از دست داده باشد. در این جراحی، سطوح فرسوده استخوان و غضروف با قطعاتی ساختهشده از فلز و پلاستیک جایگزین میشوند تا زانو دوباره بتواند راحتتر خم و راست شود. بیمار پیش از عمل باید بررسیهای لازم را انجام دهد و پس از جراحی هم با تمرینهای فیزیوتراپی به تدریج قدرت و انعطاف زانو را برمیگرداند. پیگیری مراقبتهای بعد از عمل و همکاری با پزشک، کمک میکند تا نتیجه جراحی پایدارتر و رضایتبخشتر باشد.