علت درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو و ۹ راه کاهش آن

درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو موضوعی است که بسیاری از بیماران پس از جراحی با آن روبه‌رو می‌شوند و می‌تواند نگرانی‌هایی ایجاد کند. این درد، بخشی طبیعی از روند بهبودی است و نشان می‌دهد بدن در حال ترمیم و سازگاری با مفصل جدید است. شدت و مدت درد در افراد مختلف متفاوت است و عوامل گوناگونی مانند نوع جراحی، وضعیت جسمی و مراقبت‌های پس از عمل بر آن اثر دارند. آگاهی از دلایل و روش‌های کنترل این درد، به بیمار کمک می‌کند دوره نقاهت را با آرامش و اطمینان بیشتری پشت سر بگذارد.

آیا درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو طبیعی است؟

بله، تجربه درد بعد از جراحی تعویض مفصل زانو در بیشتر بیماران کاملاً طبیعی است. در طول عمل، بافت‌ها، عضلات و عصب‌های اطراف مفصل تحت تأثیر برش و جابه‌جایی قرار می‌گیرند و پس از آن بدن برای ترمیم آن‌ها واکنش التهابی ایجاد می‌کند. درد در روزهای اول بیشتر است و به مرور با مصرف داروهای مسکن، فیزیوتراپی و استراحت کاهش می‌یابد.

در صورتی که روند درد رو به بهبود باشد، جای نگرانی نیست. اما اگر درد بیش از حد شدید یا مداوم شود، یا با علائمی مثل تب، قرمزی یا ترشح همراه باشد، باید فوراً به بهترین جراح تعویض مفصل زانو در تهران اطلاع داده شود تا احتمال عفونت یا سایر مشکلات بررسی گردد.

علت درد بعد از تعویض مفصل زانو چیست؟

درد پس از تعویض مفصل زانو می‌تواند ناشی از چند عامل متفاوت باشد. نخستین علت، تورم و التهاب طبیعی بعد از جراحی است که به دلیل ترمیم بافت‌های برش‌خورده ایجاد می‌شود. علاوه بر این، سفتی مفصل در اثر بی‌حرکتی طولانی‌مدت یا کم‌تحرکی می‌تواند باعث درد و محدودیت حرکت شود. از سوی دیگر، ضعف عضلات اطراف زانو و ناهماهنگی موقت بین مفصل مصنوعی و ساختار بدن نیز در روزها و هفته‌های اولیه موجب درد می‌شوند.

در برخی موارد، درد ممکن است به علت قرارگیری نامناسب پروتز، تحریک اعصاب محیطی یا واکنش بدن به مواد مصنوعی باشد. اگر درد همراه با علائمی مثل تورم زیاد، تب یا ناتوانی در خم و راست کردن زانو باشد، باید بهترین متخصص ارتوپدی در ولیعصر علت دقیق را بررسی کند. اما اگر درد به مرور کاهش یابد و با فیزیوتراپی بهتر شود، معمولاً جای نگرانی نیست و نشانه روند طبیعی ترمیم است.

PMC : “The causes of post‑TKR pain can be attributed to modified kinematics, alteration of ligament tensions and increased retropatellar pressure which commonly leads to anterior knee pain.”

«درد بعد از عمل تعویض زانو معمولاً به چند دلیل ایجاد می‌شود: حرکت مفصل کمی تغییر می‌کند، رباط‌ها تحت کشش متفاوتی قرار می‌گیرند و فشار پشت کاسه زانو افزایش می‌یابد. این عوامل اغلب باعث درد جلوی زانو می‌شوند.»

علت سوزش زانو بعد از عمل تعویض مفصل

سوزش زانو پس از جراحی معمولاً به دلیل تحریک عصب‌های سطحی پوست یا ترمیم آن‌ها پس از برش جراحی است. این احساس ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد و به تدریج کاهش می‌یابد.

💡 نکته: اگر سوزش همراه با تورم یا ترشح باشد، احتمال عفونت وجود دارد و باید فوراً بررسی شود.

درد بعد از تعویض مفصل زانو تا چند ماه طبیعی است؟

دوره‌ی بهبود بعد از تعویض مفصل زانو در هر فرد متفاوت است، اما به طور میانگین سه تا شش ماه زمان نیاز دارد تا درد به حداقل برسد. در سه ماه اول، بیشتر بیماران هنوز درجاتی از درد خفیف یا احساس سفتی را تجربه می‌کنند. این درد معمولاً با ادامه تمرینات فیزیوتراپی و افزایش تدریجی حرکت کاهش پیدا می‌کند. تورم مختصر یا تیر کشیدن خفیف در پایان روز در این مدت طبیعی است.

در صورتی که پس از شش ماه همچنان درد متوسط تا شدید ادامه داشته باشد یا پس از بهبودی اولیه مجدداً افزایش پیدا کند، لازم است بررسی‌های دقیق‌تری انجام شود. گاهی ممکن است علت، عفونت خفیف، شل شدن قطعات پروتز یا مشکلات مکانیکی باشد. مراجعه منظم به پزشک و انجام ویزیت‌های پس از عمل کمک می‌کند تا هرگونه مشکل احتمالی در زمان مناسب تشخیص داده شود.

درمان درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو

راهکارهایی وجود دارد که می‌توانند شدت درد را کاهش دهند و روند بهبود را سریع‌تر کنند. در ادامه، به بررسی این روش‌ها خواهیم پرداخت.

۱. مصرف منظم داروهای تجویزی پزشک
پزشک برای کنترل درد بعد از جراحی، داروهایی مانند مُسکن‌ها، ضدالتهاب‌ها و در صورت نیاز داروهای شل‌کننده عضلانی تجویز می‌کند. مصرف این داروها باید طبق برنامه تعیین‌شده انجام شود تا درد کنترل شود و روند بهبود سریع‌تر پیش برود. قطع ناگهانی یا تغییر دوز بدون مشورت پزشک می‌تواند باعث بازگشت درد یا افزایش التهاب در ناحیه جراحی شود.

۲. استفاده از یخ برای کاهش التهاب و تورم
قرار دادن کمپرس سرد روی زانو در ساعات اولیه بعد از عمل، باعث کاهش التهاب و بی‌حسی موقت ناحیه می‌شود. بهتر است بسته یخ را هر بار حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی زانو قرار دهید و بین هر نوبت استفاده، زمان استراحت بدهید تا پوست آسیب نبیند. این روش ساده، یکی از مؤثرترین راه‌ها برای کنترل درد در روزهای اول بعد از عمل است.

۳. بالا نگه داشتن پا هنگام استراحت
زمانی که دراز می‌کشید، قرار دادن یک بالش نرم زیر ساق پا باعث می‌شود جریان خون بهتر گردش کند و تورم کاهش یابد. این وضعیت به کم شدن فشار روی محل جراحی کمک می‌کند و احساس درد را کمتر می‌کند. رعایت این مورد در هفته‌های اول بعد از عمل تأثیر زیادی در روند بهبود دارد.

۴. فیزیوتراپی منظم با نظارت متخصص
تمرین‌های فیزیوتراپی بخش مهمی از درمان بعد از تعویض مفصل زانو هستند. با انجام حرکات کنترل‌شده زیر نظر فیزیوتراپیست، عضلات اطراف زانو قوی‌تر می‌شوند و مفصل جدید بهتر حرکت می‌کند. در شروع، ممکن است حرکات کمی دردناک باشند اما با تداوم تمرین‌ها، درد کاهش یافته و انعطاف زانو افزایش پیدا می‌کند.

۵. کنترل وزن برای کاهش فشار روی مفصل جدید
اضافه وزن می‌تواند فشار زیادی به مفصل مصنوعی وارد کند و درد را تشدید کند. پزشکان توصیه می‌کنند بیماران پس از جراحی، رژیم غذایی سالمی را دنبال کنند تا وزن در محدوده مناسب باقی بماند. حتی کاهش چند کیلوگرم می‌تواند تفاوت چشمگیری در کاهش درد و افزایش راحتی حرکات ایجاد کند.

۶. مراقبت از زخم جراحی و پیشگیری از عفونت
عفونت یکی از دلایل شایع درد بعد از تعویض مفصل است. تمیز نگه داشتن محل برش، تعویض منظم پانسمان و رعایت بهداشت فردی از بروز این مشکل جلوگیری می‌کند. در صورت مشاهده ترشح، قرمزی یا تب باید فوراً با پزشک تماس گرفته شود تا درمان به موقع انجام شود.

۷. استفاده از وسایل کمکی هنگام راه رفتن
در هفته‌های اول، استفاده از عصا یا واکر باعث کاهش فشار روی زانو و پیشگیری از درد می‌شود. این وسایل کمک می‌کنند تا هنگام حرکت، وزن بدن به طور یکنواخت‌تری توزیع شود و مفصل تازه تعویض‌شده تحت فشار مستقیم قرار نگیرد. پزشک یا فیزیوتراپیست زمان مناسب کنار گذاشتن این وسایل را مشخص می‌کند.

۸. انجام حرکات کششی سبک در خانه
بعد از گذشت چند هفته از جراحی، بیمار می‌تواند با اجازه پزشک، حرکات کششی ساده را در منزل انجام دهد. این حرکات باعث افزایش دامنه حرکتی زانو و کاهش خشکی مفصل می‌شوند. انجام منظم این تمرین‌ها به مرور درد را کم کرده و به بهبود کامل کمک می‌کند.

۹. خواب و استراحت کافی
بدن برای ترمیم بافت‌ها به استراحت نیاز دارد. خواب کافی به کنترل التهاب، کاهش درد و بازسازی عضلات کمک می‌کند. بهتر است بیمار از خوابیدن در وضعیت‌هایی که به زانو فشار وارد می‌کند، خودداری کرده و از بالش‌های حمایتی استفاده کند.

چه زمانی درد بعد از تعویض مفصل زانو خطرناک است؟

اگر درد با علائمی مثل قرمزی، تورم غیر طبیعی، ترشح از زخم یا تب همراه باشد، احتمال عفونت وجود دارد و باید سریعاً بررسی شود. همچنین، در صورتی که درد ناگهانی یا تیر بکشد، همراه با تورم ساق پا یا احساس گرما در پا رخ دهد، ممکن است نشانه‌ی وجود لخته خون باشد که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد. تأخیر در درمان این موارد می‌تواند خطرناک باشد.

دردی که پس از دوره‌ی بهبودی اولیه بازمی‌گردد نیز هشداردهنده است. این حالت می‌تواند به دلیل شل شدن پروتز زانو، ساییدگی اجزا یا التهاب بافت‌های اطراف مفصل باشد. در چنین مواردی، پزشک با انجام تصویربرداری و آزمایش‌های لازم، علت را مشخص و درمان مناسب را آغاز می‌کند. بی‌توجهی به درد مداوم ممکن است منجر به مشکلات جدی‌تر در مفصل جدید شود.

اگر بعد از عمل درد غیرعادی یا هر علامت مشکوک مشاهده کردید، برای دریافت مشاوره رایگان با جراح تعویض مفصل، فرم زیر را تکمیل کنید.

سوالات متداول بیماران درباره درد بعد از تعویض مفصل زانو

جمع‌بندی

درد بعد از عمل تعویض مفصل زانو بخشی از روند طبیعی ترمیم است و با مراقبت صحیح، تمرینات منظم و پیگیری پزشکی به مرور کاهش می‌یابد. آگاهی از نشانه‌های خطر، رعایت برنامه فیزیوتراپی و صبر در مسیر بهبودی، بهترین راه برای رسیدن به نتیجه مطلوب است.

این جراحی با هدف بازگرداندن توان حرکتی انجام می‌شود و اگر بیمار با آگاهی و دقت دوران نقاهت را طی کند، می‌تواند تا سال‌ها بدون درد و با عملکرد طبیعی از زانوهای خود استفاده کند.