جراحی تعویض مفصل لگن چگونه است؟ فیلم عمل و رضایت بیماران

جراحی تعویض مفصل لگن یکی از روش‌های درمانی شناخته‌شده برای افرادی است که به‌دلیل درد شدید یا محدودیت حرکتی، انجام فعالیت‌های روزمره برایشان دشوار شده است.

در این مقاله توضیح می‌دهیم این جراحی برای چه کسانی انجام می‌شود و چه زمانی پزشک آن را پیشنهاد می‌کند. همچنین مراحل انجام عمل، مدت زمان بهبودی و نکات مهم دوران نقاهت را بررسی خواهیم کرد. در پایان نیز به سوالات رایج بیماران درباره عوارض احتمالی، ماندگاری مفصل و زندگی پس از جراحی تعویض مفصل لگن پاسخ داده می‌شود.

آناتومی لگن به چه شکل است؟

لگن انسان از مجموعه‌ای از استخوان ‌ها، مفاصل، عضلات و اندام‌ های داخلی تشکیل شده است که در ناحیه پایینتر از شکم قرار دارند. این ساختار شامل دو استخوان ایلیاک در دو طرف، استخوان ساکروم در پایین ستون فقرات، و استخوان کوکسیکس است که در انتهای ساکروم قرار دارد. مفصل هیپ به عنوان مفصل اصلی برای حرکت پاها و مفاصل ساکروایلیاک که استخوان ساکروم را به ایلیوم متصل می‌کنند، از اجزای مهم آن هستند.

در داخل لگن، اندام‌ های داخلی مانند روده‌ها، مثانه و در زنان رحم و تخمدان‌ ها قرار دارند. عضلات و رباط‌ های مختلف نیز از لگن حمایت کرده و به حرکت و پشتیبانی از این اندام‌ ها کمک می‌کنند. لگن علاوه بر پشتیبانی از وزن بدن، نقش مهمی در حرکت، زایمان در زنان  و حفظ ثبات ساختار بدن دارد.

جراحی تعویض مفصل لگن چیست؟

جراحی تعویض مفصل لگن (Total hip arthroplasty) روشی است که در آن بخش‌هایی از مفصل آسیب‌دیده لگن، برداشته شده و با قطعات مصنوعی مقاوم (فلز، سرامیک یا پلاستیک مخصوص) جایگزین می‌شوند تا ضمن کاهش درد، دامنه حرکت بیمار بهبود یابد.

این جراحی زمانی انجام می‌شود که روش‌هایی مانند دارو، فیزیوتراپی یا تزریق دیگر تأثیری در کاهش درد نداشته باشند. بهترین متخصص ارتوپدی در تهران پس از بررسی وضعیت مفصل و نوع آسیب، بهترین نوع پروتز را انتخاب کرده و عمل را با دقت بالا انجام می‌دهد.

هدف از این جراحی، بازگرداندن توان حرکتی و راحتی فرد در انجام فعالیت‌های روزانه مانند راه رفتن، نشستن و برخاستن است تا بیمار بتواند بدون درد به زندگی عادی خود بازگردد.

نظر بیماران از جراحی تعویض مفصل لگن

برای دریافت مشاوره رایگان، کافیست فرم زیر را پر کنید تا تیم پشتیبانی با شما تماس بگیرند.

دلایل انجام تعویض مفصل لگن

تعویض مفصل لگن، یک جراحی است که برای درمان مشکلات شدید مفصل ران به کار می‌رود. این عمل زمانی انجام می‌شود که درمان‌ های غیرجراحی مؤثر نباشند و بیمار درد یا محدودیت‌ های عملکردی شدیدی تجربه کند. دلایل اصلی انجام تعویض مفصل لگن عبارتند از:

آرتریت روماتوئید: نوعی بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به بافت ‌های مفاصل حمله می‌کند. این بیماری باعث التهاب مزمن، درد و تخریب مفصل می‌شود که در نهایت به تعویض مفصل نیاز پیدا خواهید کرد.

آسیب یا شکستگی مفصل ران: آسیب‌های شدید به مفصل لگن، مانند شکستگی‌ لگن ناشی از تصادفات یا زمین خوردن، ممکن است باعث آسیب دائمی به غضروف و ساختارهای مفصل شود که برای بازسازی آن نیاز به تعویض مفصل باشد.

دیسپلازی مفصل ران: در این وضعیت، مفصل ران به درستی تشکیل نشده است و باعث ساییدگی مفصل و درد شدید می‌شود. در برخی موارد، اگر درمان ‌های غیرجراحی موثر نباشند، جراحی تعویض مفصل ران توصیه می‌شود.

آسیب ‌های ورزشی: برخی از آسیب‌ های ورزشی مزمن مانند کشیدگی رباط‌ ها، آسیب ‌های غضروفی و التهاب ‌های مفصلی به تخریب تدریجی مفصل و نیاز به عمل لگن منجر می‌شوند.

نکروز استخوانی: در این وضعیت، خون ‌رسانی به بخش‌هایی از استخوان، معمولا سر استخوان ران کاهش می‌یابد و باعث مرگ سلول‌ های استخوانی می‌شود. این وضعیت به تخریب مفصل و درد شدید منجر می‌شود که تعویض مفصل را ضروری می‌سازد.

محدودیت حرکتی و ناتوانی در انجام فعالیت‌های روزمره: در مواردی که بیمار نمی‌تواند فعالیت‌ های عادی مانند پیاده ‌روی، بالا رفتن از پله‌ها یا نشستن و برخاستن از جای خود را بدون درد شدید انجام دهد، تعویض مفصل به عنوان یک راه‌ حل برای بازگشت به عملکرد طبیعی پیشنهاد می‌شود.

چه کسانی نیاز به تعویض مفصل لگن دارند؟

درد شدید و پیوسته در لگن: اگر حتی هنگام استراحت یا شب‌ها درد دارید، یا وقتی می‌خواهید راه بروید، نشسته بلند شوید یا لباس بپوشید، درد زیاد می‌شود، این یکی از نشانه‌های جدی است. در واقع، وقتی دارو، فیزیوتراپی یا وسایل کمکی دیگر کمکی نکنند، جراحی به چشم می‌آید. 

سفتی مفصل و کاهش دامنه حرکت: اگر نمی‌توانید پا را به راحتی بالا ببرید، خم شوید یا چرخش لگنی داشته باشید، یعنی مفصل آسیب دیده است. بعضی حرکات هر روزه ممکن است غیرممکن شده باشند. 

تصاویر رادیولوژی یا MRI که نشان‌دهنده آسیب ساختاری‌اند: وقتی غضروف ساییده شده، استخوان‌ها در تماس مستقیم بوده‌اند یا قسمت‌هایی از مهره یا استخوان در لگن دچار فرسایش شده‌اند. گاهی استئونکروز (نقص خون‌رسانی به قسمت‌هایی از استخوان) دیده می‌شود. 

آسیب پس از ضربه یا بد جوش خوردن شکستگی: گاهی شکستگی لگن یا حوادث باعث تغییر شکل مفصل یا آسیب قابل توجه می‌شوند. اگر زمان گذشته و درمان محافظه‌کارانه بهبودی نیاورده باشد، تعویض ممکن است راه‌حل باشد. 

التهاب مفصلی پیشرفته یا بیماری روماتیسمی که مفصل را تخریب کرده است: وقتی داروهای ضدالتهاب، داروهای روماتولوژی و درمان‌های دارویی دیگر جلوی پیشرفت بیماری را نگرفته‌اند. البته مدیریت دارویی قبل و بعد از عمل بسیار مهم است. 

آزمودن کامل روش‌های بدون جراحی: اگر به مدت مناسب از داروها، تمرینات فیزیوتراپی، کاهش وزن، وسایل کمکی و شاید تزریق داخل مفصل استفاده کرده‌اید ولی وضعیت بهتر نشده است. 

مزایای تعویض مفصل لگن​​​​​​​

تعویض مفصل لگن مزایای زیادی برای بیمارانی که از درد مزمن و محدودیت ‌های حرکتی ناشی از مشکلات مفصل لگن رنج می‌برند، به همراه دارد. این مزایا عبارتند از:

کاهش شدید درد:	یکی از بزرگ ‌ترین مزایای تعویض مفصل لگن، کاهش یا از بین رفتن کامل درد است. بسیاری از بیمارانی که به علت آسیب ‌دیدگی یا مشکلات دیگر در مفصل ران از درد مزمن رنج می‌بردند، پس از جراحی از درد شدیدی که مانع از فعالیت‌ های روزانه ‌شان بود، رهایی می‌یابند.
بهبود حرکت و انعطاف‌ پذیری:	جراحی لگن به بیماران این امکان را می‌دهد که مجددا بتوانند حرکت ‌های طبیعی مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ ها و خم و راست شدن را انجام دهند، که پیش از جراحی به دلیل درد یا محدودیت حرکت، مشکل‌ ساز بود.
افزایش استقلال:	بسیاری از بیماران پس از جراحی تعویض مفصل لگن قادر به انجام فعالیت‌های شخصی خود بدون نیاز به کمک دیگران می‌شوند، که باعث افزایش احساس استقلال و اعتماد به نفس آنها می‌شود.
بهبود وضعیت روانی و اجتماعی:	کاهش درد و بهبود توانایی در انجام فعالیت‌ ها، تاثیر مثبتی بر وضعیت روانی بیماران می‌گذارد. بسیاری از افراد پس از عمل جراحی احساس بهبود روحیه و کاهش اضطراب و افسردگی را تجربه می‌کنند.
نتایج طولانی ‌مدت:	مفصل مصنوعی به طور معمول عمر طولانی دارند و بین 15 تا 25 سال یا بیشتر دوام خواهند داشت، که بستگی به نوع مفصل مصنوعی و سطح فعالیت بیمار دارد. این به معنی حفظ نتایج مثبت برای مدت زمان طولانی است.
بهبود عملکرد روزانه:	از آنجا که درد و محدودیت‌ های حرکتی پس از جراحی کاهش می‌یابد، بیماران قادر خواهند بود به انجام کارهای روزمره و حتی فعالیت ‌های ورزشی بازگردند که قبل از جراحی برایشان دشوار بوده است.

انواع جراحی تعویض مفصل لگن؛ کدام نوع مناسب‌تر است؟

جراحی تعویض مفصل لگن به دو شیوه انجام می‌شود که هرکدام هدف متفاوتی دارند. در روش توتال هیپ آرتروپلاستی (Total Hip Arthroplasty)، کل مفصل ران شامل سر استخوان و حفره لگنی با مفصل مصنوعی جایگزین می‌شود؛ این روش زمانی انجام می‌گیرد که مفصل به‌طور کامل دچار تخریب شده و درد یا محدودیت حرکتی شدید ایجاد کرده باشد.

در روش دوم، یعنی همی‌آرتروپلاستی (Hemiarthroplasty)، تنها سر استخوان ران تعویض می‌شود و بخش لگن در جای خود باقی می‌ماند. این نوع جراحی بیشتر در شکستگی‌های گردن فمور، به‌ویژه در سنین بالا، مورد استفاده قرار می‌گیرد. انتخاب بین این دو روش بر اساس سن بیمار، میزان آسیب و نظر جراح تعیین می‌شود.

فرایند عمل تعویض مفصل لگن

عمل تعویض مفصل لگن تحت بیهوشی عمومی یا بی‌ حسی نخاعی توسط بهترین جراح ارتوپدی در ولیعصر انجام می‌شود. جراح برش ‌هایی در ناحیه لگن ایجاد کرده و سپس مفصل ران که شامل سر استخوان ران و حفره مفصل لگن است را برداشته و با اجزای مصنوعی جایگزین می‌کند. این اجزا به ‌طور دقیق در محل مفصل قرار می‌گیرند تا حرکات طبیعی ران را شبیه ‌سازی کنند.

پس از اطمینان از قرار گیری درست مفصل جدید محل برش ها با بخیه به دقت بسته می‌شوند. پس از اتمام عمل، بیمار به اتاق ریکاوری منتقل می‌شود تا علائم حیاتی تحت نظر قرار گیرد.

فیلم عمل تعویض مفصل لگن

عمل تعویض مفصل لگن چقدر طول میکشد؟

مدت زمان عمل جراحی تعویض مفصل لگن بسته به نوع عمل، وضعیت بیمار و تکنیک جراحی متفاوت است، اما در اغلب موارد خود عمل اصلی بین یک تا دو ساعت به طول می‌انجامد؛ اگر زمان آماده‌سازی اتاق عمل، بیهوشی و اقدامات پس از عمل را هم در نظر بگیریم، زمان کلی حضور بیمار در اتاق عمل ممکن است تا حدود دو ساعت برسد.

طول عمر مفصل مصنوعی لگن چقدر است؟

داده‌های علمی نشان می‌دهند که در بسیاری از بیماران، مفصل مصنوعی تا ۱۵ تا ۲۵ سال دوام می‌آورد و در بعضی موارد حتی بیشتر از آن سالم باقی می‌ماند. 

 اما باید بدانید این موضوع برای هر بیمار متفاوت است؛ عواملی مثل جنس قطعات به کار رفته، دقت در عمل جراحی، وزن بدن شما، میزان تحرک و چگونگی مراقبت پس از عمل همه می‌توانند روی این مدت تأثیر بگذارند.

عوارض بعد از عمل جراحی لگن

عمل جراحی تعویض مانند هر جراحی دیگری با عوارضی همراه است. این عوارض موقتی هستند و با مراقبت ‌های مناسب قابل کنترل هستند، اما در برخی موارد مشکلات جدی‌ تری بروز می‌کند. در اینجا به برخی از عوارض رایج بعد از عمل جراحی تعویض مفصل لگن اشاره می‌شود:

1. عفونت در محل جراحی یکی از عوارض نادر اما جدی است که در هر مرحله از روند بهبودی رخ می‌دهد. عفونت در محل برش جراحی یا در مفصل مصنوعی ایجاد می‌شود. در موارد شدید، نیاز به جراحی مجدد و استفاده از آنتی ‌بیوتیک‌ ها می‌باشد.

2. لخته خون در وریدهای عمقی، به ویژه در پاها، یکی از عوارض شایع پس از جراحی است. این لخته‌ ها به ریه‌ها منتقل می‌شوند و تهدید کننده زندگی می‌شوند. برای پیشگیری از این عارضه، بیماران از داروهای ضدانعقاد و انجام حرکات خاص مانند راه رفتن یا استفاده از جوراب‌ های مخصوص تشویق می‌شوند.

3. برخی بیماران پس از جراحی دچار ضعف عضلانی یا ناهماهنگی در حرکت می‌شوند. این مشکل موقتی است و با انجام فیزیوتراپی و تمرینات توانبخشی بهبود می‌یابد.

4. خونریزی در محل جراحی در برخی موارد رخ می‌دهد که باعث تجمع خون در بافت‌ های اطراف مفصل می‌شود. در بیشتر موارد، این خونریزی ‌ها به طور طبیعی جذب می‌شوند، اما در برخی موارد نیاز به تخلیه خون از طریق جراحی است.

5. در موارد نادر، مفصل مصنوعی شل می‌شود یا جابجا می‌گردد که باعث درد و محدودیت حرکت می‌شود. این مشکلات به دلیل استفاده نادرست، فعالیت‌ های شدید یا فرسودگی مفصل رخ می‌دهند.

6. در برخی موارد، آسیب به اعصاب در طول جراحی منجر به بی‌ حسی یا ضعف در پا یا ناحیه اطراف مفصل می‌شود.

7. یکی از عوارض نادر اما جدی در طول دوره بهبودی، دررفتگی مفصل مصنوعی است. در این حالت، سر استخوان ران از گوی مفصل مصنوعی خارج می‌شود که نیاز به جراحی مجدد دارد.

8. در حالی که یکی از اهداف اصلی جراحی تعویض مفصل لگن کاهش درد است، برخی بیماران همچنان پس از جراحی دچار درد مزمن یا ناراحتی در ناحیه مفصل می‌شوند. این درد ناشی از مشکلات مانند التهاب، زخم‌ های داخلی یا عدم تطابق اجزای مفصل مصنوعی می‌باشد.

چگونه از عوارض بعد از عمل جراحی لگن جلوگیری کنیم؟

برای اینکه بعد از جراحی لگن دچار مشکل نشوید، رعایت مراقبت‌های بعد از عمل تعویض مفصل لگن خیلی مهم است. طبق توصیه پزشکان، هرچه زودتر و البته با احتیاط حرکت را شروع کنید، داروها را منظم مصرف کنید و درست بنشینید و بخوابید، درد کمتر می‌شود و مفصل خشک نمی‌ماند.

انجام منظم فیزیوتراپی بعد از جراحی لگن کمک می‌کند عضلات اطراف مفصل دوباره قوی شوند و حرکت پا راحت‌تر شود. اگر پاها را در زمان استراحت کمی بالاتر از سطح بدن قرار دهید، از جوراب طبی استفاده کنید و پیاده‌روی سبک داشته باشید، احتمال ورم پا بعد از عمل تعویض مفصل لگن هم کمتر می‌شود. در نهایت اگر درد، ورم یا علائم غیرعادی دیدید، حتماً با بهترین جراح لگن تماس بگیرید تا روند بهبودی بدون دردسر ادامه پیدا کند.

زندگی بعد از تعویض مفصل لگن چگونه است؟

بیشتر افرادی که این عمل را انجام می‌دهند، پس از گذشت چند هفته می‌توانند دوباره کارهای روزمره خود را انجام دهند و طی چند ماه به سطح خوبی از توان حرکتی برسند. البته لازم است در این مسیر صبور باشند و تمرینات توانبخشی را طبق نظر پزشک ادامه دهند تا عضلات اطراف لگن قدرت خود را به‌تدریج بازیابند.

مراقبت از مفصل جدید، پرهیز از حرکات ناگهانی و مراجعه منظم به پزشک از نکات کلیدی دوران بهبودی به‌شمار می‌رود. بیشتر بیماران پس از بهبودی کامل، از این‌که می‌توانند بدون درد راه بروند، بنشینند، یا حتی ورزش‌های سبک انجام دهند، احساس رضایت دارند.

مدت استراحت بعد از عمل تعویض مفصل لگن چقدر است؟

دوره استراحت پس از تعویض مفصل لگن معمولاً حدود ۴ تا ۶ هفته طول می‌کشد و در این مدت باید از فشار آوردن به لگن خودداری کرد. استفاده از واکر یا عصا اغلب بین ۲ تا ۴ هفته برای حفظ تعادل ادامه دارد.

پس از هفته ششم، می‌توان به تدریج به فعالیت‌های سبک بازگشت و تا سه ماه از انجام کارهای سنگین یا ورزش‌های شدید پرهیز کرد تا مفصل فرصت کافی برای ترمیم داشته باشد.

سوالات متداول

جمع بندی عمل تعویض مفصل لگن

عمل تعویض مفصل لگن به طور چشمگیری زندگی بیماران را بهبود می‌بخشد و آن ها را از درد مزمن و محدودیت‌ های حرکتی رهایی می‌بخشد. این جراحی به ویژه برای افرادی که دچار آسیب‌ های جدی یا مشکلات دیگر مفصل لگن هستند، یک گزینه موثر است. برای انجام این عمل و دریافت مراقبت ‌های لازم قبل و بعد از جراحی، مراجعه به یک جراح متخصص و با تجربه بسیار حائز اهمیت است.  دکتر پویا مشکدار، متخصص جراحی استخوان و مفاصل، با تجربه گسترده در زمینه جراحی لگن، به شما در انتخاب بهترین درمان و راهکارهای بهبودی کمک می‌کند.