بالا رفتن از پله بعد از عمل تعویض مفصل زانو یکی از دغدغههای رایج بیمارانی است که پس از جراحی، قصد بازگشت به فعالیتهای روزمره خود را دارند. این مرحله از توانبخشی نیازمند توجه به نکاتی ساده اما ضروری است تا از فشار بیش از حد بر مفصل جدید جلوگیری شود. بسیاری از افراد دوست دارند بدانند چه زمانی میتوانند بدون نگرانی دوباره از پلهها استفاده کنند. در ادامه، راهنماییهایی ارائه میشود تا این مسیر را برای شما آسانتر کند.
در این ویدیو، دکتر مشکدار نکات مهم درباره بالا رفتن از پله بعد از جراحی زانو را بیان میکنند.
بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل زانو
چه زمانی بعد از تعویض مفصل زانو میتوانم از پله بالا بروم؟
زمان شروع استفاده از پلهها پس از عمل زانو بستگی به نوع جراحی و روند بهبود هر فرد دارد. معمولاً پس از گذشت چند هفته از جراحی و کاهش تورم اولیه، بیماران میتوانند با کمک عصا یا نردههای کنار پله، حرکت از پله را آغاز کنند. شروع زودهنگام بدون حمایت مناسب میتواند باعث فشار اضافی بر مفصل جدید و افزایش خطر لغزش شود.
بهتر است پیش از شروع، با بهترین جراح زانو در تهران مشورت کنید تا زمان مناسب و شیوه درست حرکت برای وضعیت خاص زانوی شما مشخص شود. فیزیوتراپ میتواند تمرینهای تقویتی برای عضلات اطراف زانو ارائه دهد تا بالا رفتن از پله راحتتر و کمخطرتر انجام شود.
برای دریافت مشاوره رایگان با دکتر مشکدار، لطفاً فرم زیر را تکمیل کنید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.
آیا بالا رفتن از پله میتواند به مفصل مصنوعی زانو آسیب بزند؟
حرکت از پله فشار نسبی روی پروتز زانو وارد میکند، اما وقتی با تکنیک درست انجام شود، احتمال آسیب به مفصل جدید بسیار پایین است. استفاده از نرده یا دستگیره، کنترل وزن بدن و انجام حرکت به آرامی از مواردی هستند که از فشار بیش از حد جلوگیری میکنند و موجب حفظ تعادل بیمار میشوند.
در صورت احساس درد شدید، تورم یا ناپایداری، حرکت باید متوقف شود تا از آسیب طولانیمدت جلوگیری شود. همچنین، تمرین منظم و تقویت عضلات پا نقش مهمی در بهبود حرکت روی پلهها دارد و روند توانبخشی را تسریع میکند.
نکات مهم برای بالا رفتن از پله بعد از عمل زانو
ایمنسازی پلهها و خانه
برای کاهش خطر زمین خوردن، محیط خانه را امن کنید. پلهها را روشن و بدون مانع نگه دارید و در صورت نیاز نرده یا دستگیره محکمی در هر دو طرف نصب کنید. برداشتن فرشهای کوچک، استفاده از نوارهای ضد لغزش و محدود کردن رفتوآمد شبانه روی پلهها میتواند احتمال لیز خوردن را کاهش دهد. در هفتههای اول بهتر است بیشتر زمان خود را در طبقهای سپری کنید که سرویس بهداشتی و تخت خواب دارید و در صورت نیاز به استفاده از پله، این کار را تنها یکبار در روز و با همراهی یک نفر انجام دهید.
بالا رفتن از پله با پای سالم
هنگام بالا رفتن از پله، ابتدا پای سالم را روی پله بگذارید و سپس پای عمل شده و وسایل کمکی مانند عصا یا واکر را به همان پله منتقل کنید. این روش فشار روی زانوی جدید را کاهش میدهد و به حفظ تعادل کمک میکند. تا زمانی که قدرت و انعطافپذیری کافی پیدا نکردهاید، هر پله را جداگانه طی کنید.
پایین آمدن با پای عملشده
هنگام پایین آمدن از پله، ترتیب حرکات را معکوس انجام دهید: ابتدا عصا یا واکر، سپس پای عملشده و در نهایت پای سالم را روی پله قرار دهید. استفاده از این تکنیک تا زمان قویتر شدن زانو به حفظ تعادل شما کمک میکند.
استفاده از وسایل کمکی و نرده
واکر، عصا یا چوب زیربغل و همچنین نردههای محکم، امنیت شما هنگام عبور از پله را افزایش میدهند. ارتفاع وسایل کمکی را به درستی تنظیم کنید و هنگام خستگی یا ناپایداری، حتماً از کمک دیگران استفاده کنید. معمولاً بیماران در چند هفتهٔ اول با واکر تمرین میکنند و سپس به عصا یا چوب زیربغل تغییر میدهند تا بتوانند بدون وسیله کمکی حرکت کنند.
تمرینات تقویت عضلات و افزایش دامنه حرکت
تمرینات هدفمند باعث تقویت عضلات ران و ساق و افزایش انعطافپذیری زانو میشوند. بالا و پایین رفتن از پله نیازمند خم شدن زانو تا حدود ۸۰ تا ۹۰ درجه است، بنابراین تمریناتی مانند انقباض چهارسر ران، بالا آوردن پا در حالت صاف، خم کردن زانو در حالت نشسته و پیادهروی روزانه تحت نظر فیزیوتراپ اهمیت زیادی دارد. استمرار در تمرینات تقویتی قدرت و تعادل لازم برای پلهنوردی را فراهم میکند.
مدیریت درد، تورم و استراحت
پیش از تمرین یا پیادهروی، مصرف داروهای مسکن طبق تجویز پزشک میتواند تحمل شما را افزایش دهد. پس از فعالیت، بالا بردن پا و استفاده از یخ به کاهش تورم کمک میکند. بهتر است به جای نشستن طولانی، هر ساعت چند دقیقه راه بروید و هنگام بالا و پایین رفتن از پله عجله نکنید. اگر درد یا خستگی داشتید، استراحت کنید و در هفتههای اول از پلهنوردی غیرضروری پرهیز کنید.
کاهش استفاده از پله در اوایل دوره بهبودی
در هفتههای نخست پس از عمل، از پلهها فقط در صورت ضرورت استفاده کنید و ترجیحاً در طبقهای بمانید که به تخت و سرویس دسترسی دارید. در صورت استفاده از پله، هر پله را تکبهتک طی کنید و از نردهها کمک بگیرید. بسیاری از بیماران بین هفته چهارم تا ششم میتوانند قدمزدن معمولی روی پلهها را آغاز کنند، اما این زمانبندی برای هر فرد متفاوت است.
مراجعه به پزشک هنگام بروز علائم هشدار
در صورت بروز درد یا تورم شدید، قرمزی، مشکل در تحمل وزن یا احساس ناپایداری، حتماً با جراح یا فیزیوتراپ خود تماس بگیرید. بررسی بهموقع این علائم میتواند از بروز عوارض جلوگیری کند.
در ویدیو زیر، تجربه یکی از بیماران دکتر مشکدار بعد از جراحی تعویض مفصل زانو را مشاهده کنید.
معاینه بعد از عمل تعویض مفصل
چه کارهایی هنگام بالا رفتن از پله بعد از تعویض مفصل زانو ممنوع است؟
بعد از جراحی تعویض مفصل زانو از انجام حرکتهای ناگهانی مانند پریدن یا دویدن روی پله باید خودداری شود، زیرا این حرکات فشار زیادی بر مفصل جدید وارد میکنند و احتمال آسیب را افزایش میدهند. همچنین، حمل اجسام سنگین هنگام بالا رفتن از پله میتواند تعادل را مختل کرده و فشار غیرضروری ایجاد کند.
خم کردن بیش از حد زانو، چرخش ناگهانی یا استفاده از پله بدون نرده نیز از جمله موارد ممنوعه است. رعایت این نکات و کنترل حرکت در طول بازگشت به فعالیتهای روزمره، به محافظت از مفصل و کاهش خطر آسیب کمک میکند.
درد و تورم زانو هنگام بالا رفتن از پله
پس از جراحی، درد و تورم خفیف هنگام بالا رفتن از پله طبیعی است و معمولاً با گذر زمان و کاهش تورم اولیه کاهش مییابد. استفاده از یخ، استراحت کافی و بالا نگه داشتن پا پس از حرکت میتواند به کاهش علائم کمک کند و حرکت را راحتتر کند.
اگر درد یا تورم به طور ناگهانی افزایش یابد، یا همراه با احساس ناپایداری باشد، باید سریعاً با پزشک مشورت شود. پیگیری منظم وضعیت زانو و گزارش تغییرات به پزشک یا فیزیوتراپ، بخش مهمی از روند توانبخشی است.
جمع بندی
بازگشت به حرکت عادی بعد از تعویض مفصل زانو نیازمند صبر، تمرین تدریجی و رعایت نکات ایمنی است. با دنبال کردن راهنماییهای ذکر شده و مشورت منظم با پزشک و فیزیوتراپ، میتوان بدون نگرانی از پلهها بالا رفت و فعالیتهای روزمره را از سر گرفت. رعایت دقت در حرکات، استفاده از نرده و توجه به علائم بدن، مسیر توانبخشی را آسانتر میکند.